บอระเพ็ดคืออะไร
บอระเพ็ด (Tinospora crispa) เป็นไม้เถาที่พบได้ทั่วไปในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ส่วนที่นิยมนำมาใช้มากที่สุดคือเถา ซึ่งมีรสขมจัดมาก นิยมใช้เป็นยาบำรุงร่างกายและแก้อาการหลายอย่างในตำรับยาไทยแผนโบราณ สามารถนำมาใช้ต้มดื่ม หรือผสมในยาลูกกลอน
สรรพคุณของบอระเพ็ด
- ควบคุมระดับน้ำตาล: ใช้ลดน้ำตาลในเลือดสำหรับผู้ที่มีภาวะเบาหวาน งานวิจัยบางชิ้นพบว่าช่วยลดระดับน้ำตาล (หลักๆ ยังเป็นการศึกษาในสัตว์หรือกลุ่มตัวอย่างขนาดเล็ก)
- บำรุงตับ: ช่วยส่งเสริมสุขภาพตับ และลดความร้อนในร่างกาย (ยาเย็น)
- เสริมภูมิคุ้มกัน: เชื่อว่าช่วยบำรุงร่างกาย เพิ่มพลังงาน และเสริมภูมิต้านทาน
- ต้านการอักเสบ/อนุมูลอิสระ: มีสารที่มีฤทธิ์ต้านการอักเสบและต้านอนุมูลอิสระ
- ลดไข้/ฟื้นฟูหลังป่วย: ใช้ลดไข้และช่วยฟื้นฟูร่างกายหลังเจ็บป่วย
- ยาอายุวัฒนะ: คนโบราณนิยมดื่มหรือกินบอระเพ็ดเล็กน้อยเป็นประจำเพื่อบำรุงร่างกาย
- อื่นๆ: อาจช่วยลดอาการปวดข้อ และบางตำรายังใช้ทาแก้โรคผิวหนัง
ข้อควรระวังและผลข้างเคียง
- รสขมจัด: บอระเพ็ดมีรสขมมากจนทำให้บางคนอาจมีคลื่นไส้หรืออาเจียนได้
- อาจทำให้น้ำตาลต่ำ: ควรระวังในผู้ป่วยเบาหวานที่กินยาควบคุมระดับน้ำตาล
- ตับ: เป็นพิษต่อตับในผู้ที่กินต่อเนื่องหรือกินในปริมาณมากเกินไป (โดยเฉพาะรูปแบบสกัดเข้มข้น)
- หญิงตั้งครรภ์/ให้นมบุตร: ขาดข้อมูลความปลอดภัย ควรหลีกเลี่ยง
- ไม่ควรใช้ต่อเนื่อง/ปริมาณมาก: ควรใช้เป็นคอร์สสั้น ๆ ไม่ใช้ติดต่อกันนาน
- อาการแพ้/ผื่น: พบได้น้อยมาก
บอระเพ็ด (Tinospora crispa) เป็นสมุนไพรขมที่ใช้กันมานานในไทย ส่วนใหญ่เน้นบำรุงร่างกายและควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ออกฤทธิ์ต้านการอักเสบและอนุมูลอิสระ ใช้แต่พอดี หลีกเลี่ยงถ้ามีปัญหาตับ ตั้งครรภ์ หรือกินยาลดน้ำตาลอยู่
